Witamina B12 - co trzeba o niej wiedzieć

Kobalamina, witamina niezbędna do prawidłowego funkcjonowania każdej komórki organizmu, odgrywa kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych. Ma znaczenie między innymi dla hematopoezy, funkcjonowania układu nerwowego i jelit. Jakie są najczęstsze przyczyny niedoboru kobalaminy u psów i kotów?

Kobalamina (czyli witamina B12) jest rozpuszczalną w wodzie witaminą  wykorzystywaną przez każdą komórkę organizmu. Psy i koty nie potrafią samodzielnie jej syntetyzować, a jest ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania.

Najczęstsze przyczyny niedoboru kobalaminy:

• ciężkie i przewlekłe choroby jelita cienkiego (IBD, chłoniak, grzybicze zapalenie jelita cienkiego)

• zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki

• dysbioza jelita cienkiego - niedobór kobalaminy jest wynikiem zwiększonego zużycia kobalaminy przez bakterie konkurujące z komórkami gospodarza, może być to stan wtórny do przewlekłych enteropatii (np. przy zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki) lub pierwotny, idopatyczny, może towarzyszyć mu równoczesny wzrost poziomu kwasu foliowego w surowicy gdy konkurujące o kobalaminę bakterie produkują kwas foliowy i są zlokalizowane w bliższym odcinku jelita cienkiego

• dziedziczne zaburzenia wchłaniania kobalaminy

• niedobory żywieniowe - występują rzadko ponieważ karmy komercyjne są wzbogacane o kobalaminę

Stężenie kobalaminy w surowicy u pacjentów z przewlekłymi enteropatiami ma kluczowe znaczenie, ponieważ niewykryty niedobór wydłuża proces zdrowienia. Podobnie, suplementacji wymagają zwierzęta z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki. W obu przypadkach zaleca się kontrolne badanie stężenia po 4-6 tygodniach. 

Najczęstsze objawy niedoboru kobalaminy:

• zaburzenia ze strony układu pokarmowego - głównie utrata apetytu, a w konsekwencji utrata masy ciała

• zaburzenia ze strony układu nerwowego - osłabienie, drżenie mięśni, zaburzenia koordynacji ruchowej, ataksja, drgawki

• zaburzenia hematologiczne - anemia, zwiększona podatność na infekcje

• objawy niespecyficzne - powolny wzrost, matowa sierść, osowiałość

Najczęstsze wskazania do oznaczania stężenia kobalaminy:

• choroby przewlekłe:

  • choroby trzustki (zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki)

  • choroby wątroby

  • choroby jelit, szczególnie przewlekłe biegunki

• anemia

• zaburzenia neurologiczne

• niezbilansowana dieta wegetariańska/wegańska

Dlaczego warto oznaczyć poziom kobalaminy?

• wczesne wykrycie niedoboru - dzięki oznaczeniu poziomu witaminy B12 można wcześnie rozpoznać niedobór i podjąć odpowiednie leczenie

• monitorowanie leczenia - oznaczanie poziomu witaminy B12 pozwala na monitorowanie skuteczności leczenia i ewentualną modyfikację dawkowania

• ryzyko rozwoju choroby nowotworowej jelit u kotów - w niektórych badaniach klinicznych wykazano, że u zdrowych kotów, u których w rutynowych badaniach krwi występuje podniesiony poziom kobalaminy, istnieje podniesione ryzyko zapadnięcia na chorobę nowotworową przewodu pokarmowego w przyszłości, dlatego pacjenci z tej grupy powinni zostać objęci szczególnym monitoringiem